ازدواج از آن شترهايي است که مي‌آيد و پشت درخانه همه مي‌خوابد ولي بهتر است بگذاريم اين شتر سر وقت، ميان سن ?? تا ?? سالگي بيايد و پشت در خانه بخوابد...

نگاهي کارشناسانه به سن مناسب براي تشکيل خانواده



 

ديشب براي دختر ?? ساله دايي شيريني خورديم، مادر مي‌گويد: «دايي اشتباه کرد، هنوز وقت خاله بازي دختر دايي تمام نشده!» مادربزرگ اخم مي‌کند.

من را نشان مي‌دهد، مي‌گويد: «وقتي هم قد حالاي اين بودم، سه تا بچه داشتم.» مادر لبخند مي‌زند:دختر من شوهر مي‌خواهد چه کار؟!

ليسانسه است، به اندازه سه تا مرد درآمد دارد، گذشته از همه اينها هنوز مرد ايده‌آلش را پيدا نکرده!»و من مي‌دانم، مرد آرزوهايم چند سال پيش در خانه را زد و رفت، همان وقت که من آنقدر از حضور در دانشگاه سر شوق بودم که فرصت نکردم وقت بگذارم براي سنجيدن او تا ببينم ملاک و معيارهايم را دارد يا نه؟حالا من ?? ساله هستم. فکر مي‌کنم به اينکه وقتي مادربزرگ هم قد من بود ? تا بچه داشت، بعد ?? سالگي دختر دايي را ضرب در سن ? بچه مي‌کنم.

فکر کنم وقتي دختر دايي هم به سن الان من برسد ? تا بچه داشته باشد!راستي چند بار از خودتان پرسيده‌ايد، کي بايد ازدواج کنم؟ چرا متعجب شده‌ايد؟

مگر سوال پرت و بي‌راهي پرسيده‌ايم؟شايد بگوييد: «ماجرا خيلي ساده است، همان وقت که يکي با اسب سفيد بيايد، پاشنه در خانه ما را از جا در آورد. شايد هم براي ما پشت چشم نازک کنيد و بگوييد «چي گفتي؟ شوهر، فعلاً درس دارم!» اگر هر کدام از جواب‌هاي بالا را داده‌ايد، بدانيد که از يک طرف بام افتاده‌ايد، يا دست‌کم اگر بخواهيد همين طور کله شق بازي در آوريد، بي‌شک يک روز از يک طرف اين بام خواهيد افتاد. دکتر قرايي‌مقدم، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه ايده‌آل‌ترين سن ازدواج دخترها را بين ?? تا ?? سالگي مي‌داند.

? شرع، عرف، قانون

دختر عروسک‌اش را گذاشت ميان لباس‌ها، چشم‌هاي عروسک باز ماند،وانت آبي‌رنگي که پر از جهيزيه بود از پيچ کوچه پيچيد، دختر هنوز هم گاهي مي‌رود با پول‌هايي که به اسم نفقه گرفته، يک عروسک پويشي مي‌خرد.

حتماً شنيده‌ايد که تا پسر همسايه به دختر ??_?? ساله همسايه آن طرفي خنديد، مراسم خواستگاري هم تمام شد و دختر نشست سر سفره عقد! البته در اين ميان نه خلاف شرعي صورت گرفته و نه اينکه کار پدر غيرقانوني بوده است، چرا که قانون مدني ما سن ?? سالگي را براي دختر و ?? سالگي را براي پسر سن قانوني ازدواج مي‌داند. قانون چيز خوبي‌است ولي جامعه‌شناسان چندان با اين ماده قانوني موافق نيستند که مي‌شود دختر را در ?? سالگي عروس کرد، يا بار زندگي را روي شانه‌هاي کم جان يک پسر ?? ساله گذاشت.

هر چند به قول خسرو منصوريان مديرعامل انجمن حمايت و ياري از آسيب ديدگان اجتماعي، اگر پدري دختر ?? ساله‌اش را عروس کند هيچ کس به لحاظ قانوني نمي‌تواند مانع او شود.

منصوريان معتقد است: «نبايد از کنار تفاوت‌هاي آب و هوايي، اقتصادي و فرهنگي ساده بگذريم تمام اين عوامل در رسيدن به سن بلوغ تاثير‌گذار هستند.

هيچ وقت دخترساکن مناطق سردسير همپاي يک دختر در مناطق گرمسير به بلوغ نمي‌رسد. پس چطور مي‌توان براي هر دو آنها يک سن قانوني ازدواج در نظر گرفت؟»البته ما مي‌دانيم که امروز بيشتر از آن طرف بام داريم مي‌افتيم و با افزايش سن ازدواج مواجه هستيم، به طوري که ميانگين سن ازدواج دختر‌ها به ?? تا ?? سالگي رسيده است يا حتي آمارها حکايت از اين دارد که مادرها و مادر بزرگ‌هاي ما در سال‌هاي ???? درسن ?? سالگي ازدواج مي‌کردند، در حالي که درسال???? بيشتر ازدواج‌ها در سن ?? سالگي انجام شد اما دکتر قرايي مقدم معتقد است«چه آنها که در سنين پايين ازدواج مي‌کنند و چه آن دسته دوم که خيلي ديرتر از سن ايده آل ازدواج مي‌کنند بيشتراز ديگران گرفتارتبعات و آسيب‌هاي طلاق مي‌شوند.»

? ميوه‌هاي کال

ازدواج‌هاي سن پايين به تعبير منصوريان چيدن و خوردن ميوه کالي است که بعد بايد بنشينيم و دنبال چاره براي دل دردمان باشيم، چيدن اين ميوه‌هاي کال مي‌تواند ما را دچار مشکلات اقتصادي کند، دختر‌هاي کم سن و سال که عروس مي‌شوند خيلي کمتر از عروس خانم‌هاي بزرگ‌تر مي‌توانند قواعد و چارچوب تعريف شده دوران نامزدي را رعايت کنند، چرا که ازدواج نيازمند رشد فرد در زمينه‌هاي مختلف فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي است.

منصوريان ميزان طلاق در ? ماه اول ازدواج‌هايي با سن پايين را حدود ? تا ? برابر بيش از ازدواج در سن ايده‌آل مي‌داند.وقتي بشوي زن خانه يک مرد،آن وقت شايد از نظر رشد جسمي به مرحله ازدواج رسيده باشي، اما آيا به بلوغ اجتماعي هم رسيده‌اي؟ تکليف خودت با حقوق شهروندي را مي‌داني؟ آيا آنقدر تجربه‌هاي اجتماعي و اقتصادي داري که بتواني حساب دو دو تاي زندگي‌ات را چرتکه بيندازي تا سر ماه کم نياوري؟

منصوريان مي‌گويد «شايد يک آدم کم سن و سال بهره هوشي بالايي داشته باشد اما اين هرگز به آن معنا نيست که بهره اجتماعي فرد هم به حد کافي رشد کرده و به مرحله ازدواج رسيده باشد. حقوق فردي و مدني خود را شناخته و از طرف ديگر تنها شرط لازم و کافي براي ازدواج رسيدن به بلوغ جسمي نيست، هر چند که متاسفانه بيشتر ما فکر مي‌کنيم همين که رسيديم به سن بلوغ حالا آماده شروع يک زندگي مشترک هستيم. در حالي که وقتي تعبير و تفسير ما از بلوغ محدود شود به رشد جسمي آن وقت بزرگ‌ترين صدمه را به پيکره ازدواج زده‌ايم.»وقتي ازدواج کنيم بدون اينکه به قدر کافي بزرگ شده باشيم، در همان زمان که تحولات و تغييرات اجتماعي تند و شتابنده از کنار ما مي‌گذرند آن وقت به عقيده دکتر قرايي‌مقدم ما آمادگي لازم براي زندگي زناشويي پيدا نکرده‌ايم، کمرمان خيلي زود زير بار مشکلات زندگي مشترک خم مي‌شود.

? درهايي که از پاشنه درنمي‌آيند

ليسانسيه هستي؟ اندازه ? تا مرد درآمد داري؟ باشد نوش جان اما مگر مي‌توان لزوم ازدواج را انکار کرد؟! مگر کم ديده‌ايم زنان موفقي را که پس از ازدواج ادامه تحصيل داده‌اند.به پشت سرت نگاه کن، به تمام سال‌هايي که گذشت و خواستگارها را نديده رد کردي، گاهي داد زدي، گاهي هم گفتي «ايش، چقدر حرف مي‌زنيد! کي شوهر مي‌خواهد؟ درس دارم، کار دارم، مي‌خواهم بروم سينما، آخر هفته تولد دوستم است» خودمانيم ، اين سال‌هاي آخر حواست بود، ببيني چند وقتي است که کسي اصلاً در خانه‌تان را نزده، چه برسد به اينکه يکي پيدا شود و بخواهد آن را از پاشنه در بياورد!

وقتي در اين شرايط باشيم آن وقت به قول دکتر قرايي‌مقدم وارد مرحله‌اي مي‌شويم که ازدواج ديرهنگام براي ما دختر‌ها نوعي توهين به شمار مي‌آيد، شانس يک ازدواج مناسب را از دست مي‌دهيم، اما قبل از خواندن اين جمله آخر بهتر است يک ليوان آب بخوريد، بعد بخوانيد که به عقيده دکتر قرايي‌مقدم آن وقت به ما مي‌گويند «ترشيده!» خوشبختانه خانواده هنوز در فرهنگ شرقي ما مقدس است، به همين دليل جوان‌هاي ما با ازدواج به شخصيت خود قوام مي‌دهند و به جايگاه اجتماعي بالاتري مي‌رسند اما وقتي در اين شرايط قرار نگيرند آن وقت دچار مشکلات روحي و عاطفي مي‌شوند.

? نمي‌گذارند سر وقت ازدواج کنيم!

وقتي وزير رفاه خط فقر را??? هزار تومان بداند،آن وقت چطور مي‌شود تشکيل خانواده داد؟ دست‌کم ماهي ??? تا ??? هزار تومان براي کرايه خانه گذاشت کنار، لبخند مي‌زنيد؟ فکر مي‌کنيد بالاخره ما فهميديم که شما چرا تا به حال ازدواج نکرده‌ايد؟ بله، عواملي هستند که مي‌شوند سنگ پيش پاي مردها و نمي‌گذارند، آنها بروند خواستگاري . وقتي مرد‌ها دو سال سربازي بروند، بعد درگير مسائل اقتصادي شوند آن وقت هوس اينکه بخواهند در خانه کسي را از پاشنه در بياورند از سرشان مي‌افتد. وقتي آنها دير در خانه‌ها را بزنند به ناچار سن ازدواج دختر‌ها هم بالا مي‌رود.

دکتر قرايي‌مقدم مي‌گويد عوامل ديگر مثل تحصيلات دانشگاهي مي‌تواند عامل تاخير در ازدواج جوان‌ها باشد البته عامل ديگري که مي‌تواند جوانان را سرگرم کند تفريحات دوران مجردي است .

هنوز تشکيل خانواده در ايران مقدس و قابل احترام است. اما با تمام اين تفاسير ازدواج از آن شترهايي است که مي‌آيد و پشت درخانه همه مي‌خوابد ولي بهتر است بگذاريم اين شتر سر وقت، ميان سن ?? تا ?? سالگي بيايد و پشت در خانه بخوابد، دکتر قرايي‌مقدم با ما هم?عقيده نيست که يکي از حسن‌هاي ازدواج در سن بالا رسيدن به بلوغ فکري و آگاهي است، مي‌گويد مي‌توان با تربيت صحيح و‌آموزش دختران دبيرستاني در مقاطع تحصيلي آنها را در رسيدن به اين مرحله از رشد و کمال هدايت کرد.

به آنها ‌آموزش داد. در سن مناسب که ازدواج کنيم، اختلاف سني چنداني با بچه‌ها نخواهيم داشت، زبان آنها را مي‌دانيم و درگير فهميدن معناي شکاف نسلي نمي‌شويم. اما در اين ميان بد نيست هر از گاهي نگاهي به لب پشت بام بيندازيم، تا همين جا کافي است جلوتر که برويم از آن طرف بام خواهيم افتاد.

عجله‌اي در کار نيست، وقتي آن قدر زود زن خانه يک مرد شويم، بعد همين که يک چشم به هم بزنيم مادر شده‌ايم ، آن وقت ما مادرهاي آينده خيلي زودتر از موعد پير و شکننده مي‌شويم و طول عمرمان کوتاه مي‌شود.

اما اگر هنوز هم جزو آن دسته هستيد که وقتي حرف ازدواج و شوهر مي‌شود، پشت چشم نازک مي‌کنيد؟ بد نيست اين چند سطر پاياني را هم بخوانيد،به عقيده دکتر قرايي مقدم آنها که تا مرز ??_?? سالگي مجرد مي‌مانند بايد کمي نگران تولد بچه‌هايي با ناهنجاري‌هاي سندرم?دان و کندذهني و جسمي باشند و بپذيرند که اختلاف سني آنها با بچه‌هاي شان آن قدر زياد مي‌شود که ديگر چندان غير عادي نيست وقتي بچه‌ها بزرگ شدند توي گلو باد بيندازند، زل بزنند توي چشم‌هاي آنها و بگويند «حرف ما را نمي‌فهميد، زمان شما که اين چيزها نبود، اصلاً شما درک نمي‌کنيد!»